Donum Animo

Nasz styl życia, ciągły bieg, podatność na stres zdecydowanie wpływają negatywnie na naszą koncentrację i zdrowie. Problem z zaburzeniami koncentracji jest tym bardziej poważny, jeśli staje się coraz bardziej powszechny. A co gorsza zaczyna dotyczyć również dzieci. Zapewne każdy z nas złapał się na tym, że ma problemy ze skupieniem swojej uwagi na rzeczach, które wykonuje w danej chwili, czy to czytanie książki, nauka w szkole. Nawet najmniejsze bodźce z zewnątrz uniemożliwiają nam zebranie myśli na konkretnej czynności. Zastanówmy się więc dzisiaj, z czego mogą wynikać nasze problemy z koncentracją. Mowa tutaj zarówno o dorosłych, jak i dzieciach. Jakie badania kontrolne można wykonać w zaburzeniach koncentracji, a także jakim zabiegom się poddać, by poprawić jej jakość.

Czym jest właściwie koncentracja uwagi

Koncentracja jest niezwykle ważną umiejętnością, która pozwala nam uczyć się na co dzień. Pozwala nam skupiać się i utrzymywać uwagę na konkretnych zadaniach do wykonania. To ona pomaga nam wykonywać świadome działania. Koncentracja to umiejętność, która rozwija się stopniowo, zgodnie z tokiem naszego życia. To dzięki niej nasz mózg jest w stanie wybiórczo odbierać bodźce z zewnątrz i przetwarzać informacje, aby uniknąć przebodźcowania. Gdy nasze dziecko zaczyna mieć problemy z koncentracją, pierwszym krokiem powinno być znalezienie przyczyny. Może ona leżeć np. w trudnościach w regulacji emocji. Powodem może być również nadpobudliwość psychoruchowa czy nieprawidłowa dieta, która zawiera zbyt dużo cukrów i innych substancji działających pobudzająco. Dlatego tak ważne jest, by odpowiednio przygotować miejsce pracy dziecka. Powinien w nim panować spokój i porządek. Powinno ono być też odpowiednio nasłonecznione.

W przypadku osób w podeszłym wieku najczęstszą przyczyną są zaburzenia funkcji poznawczych. A także sytuacja psychospołeczna. Ten typ zaburzeń dzieli się na łagodne, umiarkowane, a także głębokie. Zdiagnozowanie, w którym przedziale znajduje się konkretny pacjent, odbywa się na podstawie przeprowadzonych testów psychologicznych. Typ łagodnych zaburzeń zgodnie z dostępnymi statystykami występuje u 15-30% osób po 60 roku życia. A u 6-25% rozwija się stan otępienia wymagający leczenia.

Jakie funkcje procesów uwagi dostępne są w obecnej psychologii?

Obecnie w psychologii wyróżniamy cztery podstawowe funkcje poznawcze:

• selektywność – umożliwia wybór jednego bodźca, źródła stymulacji czy innego czynnika;
• przeszukiwanie – jest to rodzaj aktywnego procesu, który polega na systematycznym przeszukiwaniu pola widzenia, w celu odnalezienia obiektów spełniających określone kryterium;
• czujność – pozwala na długotrwałe oczekiwanie na pojawienie się określonego sygnału;
• kontrola czynności jednoczesnych – jest funkcją związaną ściśle z podzielnością uwagi.

Dekoncentracja i jej przyczyny

Jak już wspomnieliśmy, dzisiejsze czasy niestety dość silnie wpływają negatywnie na naszą koncentrację. Czy w takim wypadku możemy jakoś pomagać sobie w tej dziedzinie? A może jesteśmy w stanie wyeliminować czynniki, które sprawiają, że jesteśmy zdekoncentrowani? Co wpływa na obniżenie naszej koncentracji? Przede wszystkim przyjmuje się, że najczęstszym z czynników, który utrudnia skupienie, jest nasz temperament i inne uwarunkowania genetyczne. Jednak to nie wszystko. Mówi się również, że nieodpowiedni styl uczenia się, dystraktory, przemęczenie, a także niewyspanie i przeżywanie silnych emocji negatywnych oraz pozytywnych może wpływać na nas dekoncentrująco. Co więcej, niedożywienie, zła dieta, która uboga jest w kwasy omega-3, -6 oraz -9, powikłania zdrowotne i wieczny pośpiech, który jest zmorą naszych czasów mogą przyczyniać się także do potęgowania problemów z koncentracją.

Czy istnieją badania, które pozwolą nam zdiagnozować problem z koncentracją?

W dzisiejszych czasach dostępność do różnorodnych badan jest tak powszechna, że czasami zapominamy o tym, że dają nam one ogromne możliwości diagnostyczne. W przypadku problem z koncentracją warto wykonać przesiewowe testy w kierunku zaburzeń pamięci. Takie dolegliwości powinny być regularnie kontrolowane, ponieważ nie są one fizjologiczną reakcją naszego organizmu. Co więcej, przynajmniej raz do roku powinno wykonywać się badania neuropsychologiczne, a okresowo neuroobrazowe. Pozwolą one wykazać ewentualne nieprawidłowości, które należy leczyć.

Problemy z koncentracją u dzieci i jak ją poprawiać

Z racji tego, że koncentracja u dzieci jest selektywna i krótkotrwała jest im ciężko skupić się w pierwszych latach życia na czymś przez dłuższą chwilę. Chyba że są czymś niezwykle zainteresowane, wtedy przepadają bez reszty. Pierwsze objawy problemów z koncentracją zaczynają pojawiać się w szkole, gdy niezbędne jest wysiedzenie 45 minut na lekcji. Terapia dzieci wykazała wiele przyczyn, które mogą wpływać na obniżoną koncentrację u nich, między innymi:

• niski poziom uzdolnień;
• słaba motywacja do wysiłku;
• mikrouszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego wskutek powikłań okołoporodowych;
• niekorzystna sytuacja rodzinna i kiepskie warunki bytowe;
• stres i inne.

Warto również pamiętać, że za efektywność uczenia odpowiada również dziecka temperament. Dlatego, jeśli zauważysz u swojego dziecka problemy z koncentracją, wypróbuj jeden ze sposób, który przedstawimy poniżej:

• dobra dieta to gwarancja sukcesu;
• przebywaj na powietrzu i uprawiaj sport;
• samodyscyplina;
• ćwiczenia relaksacyjne;
• a także ćwiczenia poprawiające koncentrację skierowane do danej grupy wiekowej.

Rozwój osobisty (life coaching) to bardzo chwytliwe określenie dzisiejszych czasów. Jednak czym tak naprawdę jest i czy rzeczywiście ma zasłużoną popularność? Najlepszą definicją jest ta, która mówi, że rozwój osobisty odnosi się do rozumienia własnego siebie. Mówiąc prościej „nie zależymy od tego, co posiadamy, lecz od tego, kim jesteśmy”. Wychodząc z takiego założenia, można dojść do wniosku, że ten rodzaj samorozwoju może być niezwykle korzystnym dla każdej osoby, która chce pracować nad samym sobą. Jednak gdy będzie błędnie pojmować go jako jednowymiarowy, materialistyczny rozwój osobisty może wyrządzić sobie wiele złego. Można pokusić się o stwierdzenie, że z takiego podejścia w dzisiejszych czasach wyłania się wciąż rosnąca skala samobójstw i depresji. Zatem czym powinien się charakteryzować pozytywny rozwój osobisty? Przede wszystkim powinien mieć wpływ na wiele wymiarów. Zarówno na sferę umysłową, fizyczną, jak i duchową. Dzięki temu będziemy mogli stworzyć spójną całość, która pomoże nam w realizacji założonych przez nas celów osobistych. Dlatego chcielibyśmy zwrócić uwagę na te trzy obszary. Każdemu z nich poświecimy nieco uwagi, by przybliżyć Wam odrobinę ten tak ważny temat.

Kształtowanie umysłu – wiele możliwości, które wpływają efektywnie na nas samych

Kształtowanie umysłu polega na kształtowaniu konkretnych sprawności z nim związanych. Mowa tutaj zarówno o sprawnościach formalnych, jak i celowych. Te pierwsze związane są z ogólnym przygotowaniem umysłu do skutecznego poszukiwania prawdy. Sprawności celowe związane są już z konkretnymi treściami. Aby więc odpowiednio wpłynąć na rozwój osobisty za sprawą kształtowania umysłu, należy zadbać o rozwój intelektu i zdolności korzystania z rozumu. Duży wpływ na tą sprawę ma również samoregulacja emocjonalna, jak i zdolności językowe, które stanowią absolutne minimum niezbędne do właściwego rozwoju. Wynika to z faktu, że efektywne decyzje związane z posługiwaniem się rozumem nie powinny być zakłócane przez emocje. Ponadto zdolności językowe to nasz skarb. To dzięki nim się porozumiewamy. Dlatego powinniśmy dążyć do biegłego posługiwania się językiem ojczystym, posługiwania się językami obcymi oraz skutecznej komunikacji. Jednak to nie wszystko. Z rozwojem umysłu związane są jeszcze dwa aspekty. Myślenie krytyczne oraz racjonalny sceptycyzm. Myślenie krytyczne jest umiejętnością myślenia racjonalnego i uporządkowanego, co pozwala bez trudu zrozumieć związki między faktami lub koncepcjami. Racjonalny sceptycyzm natomiast jest podstawą poznawczą opierającą się na:

• kierowaniu się poprawną wiedzą i rozumem
• sceptycyzmie – skłonnościach do wątpienia w to, co uważane jest za pewne i stałe
• agnostycyzmie – obdarzaniu wiedzy skończoną dozą zaufania, co do jej obiektywnej prawdziwości
• odrzuceniu relatywizmu poznawczego.

Czy kształtowanie ducha ma wpływ na rozwój osobisty

Warto zaznaczyć na samym początku, że rozwój osobisty związany z kształtowaniem ducha związany jest z tymi aspektami życia człowieka, które są wynikiem jego charakteru i wolnej woli. Warto zwrócić uwagę, że ukształtowany duch pozwala rozumieć, że właściwe zachowanie jest obligatoryjne do budowania stabilnego społeczeństwa. To z kolei jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania jednostki. Co ważne w kształtowaniu ducha odgrywa dużą rolę również Republika Platona. To z niej zostały zaczerpnięte cztery cnoty kardynalne:

• mądrość inaczej roztropność
• sprawiedliwość (uczciwość, prawość)
• umiarkowanie
• odwaga.

Rozwój osobisty a kształtowanie ciała – jak duży ma to wpływ na samorealizację

Ktoś mądry kiedyś powiedział „zdrowie mamy tylko jedno”. I coś prawdziwego w tym rzeczywiście jest. Najlepiej wiedzą o tym osoby, które na chwile je utraciły, by później wrócić odmienione. Zgodnie z teoriami, rozwój osobisty, możemy również praktykować przez kształtowanie ciała. Jak się do tego zabrać? Mówi się, że ten typ samorozwoju powinniśmy realizować przez:

• odpowiedniej jakości sen, który pozwoli nam efektywnie wypocząć i zebrać siły na nowe wyzwania dnia codziennego
• odpowiednią dietę, dobrze zbilansowaną, która będzie wpływać nie tylko na naszą odpornością, ale również i koncentrację
• regularną aktywność fizyczną, która tak jak zdrowa dieta ma zbawienny wpływ na nasze zdrowie

Zastanówmy się może teraz odrobinę szerzej nad tymi trzema aspektami. Jeśli chodzi o pierwszy z nich, zapewne zdajemy sobie bardzo sprawę, jakie negatywne skutki niesie za sobą mało efektywny sen lub jego niedobór. Pojawiają się wówczas różnego rodzaju choroby cywilizacyjne, które są coraz bardziej niebezpieczne dla naszego zdrowia. Otyłość to również problem dzisiejszych czasów, która niesie za sobą nie tylko nadciśnienie, ale również zwiększa ryzyko depresji czy zmniejsza samoocenę. W przypadku aktywności fizycznej badania wykazały, że ma ona niezwykle pozytywny wpływ zarówno na nasz mózg, jak i samopoczucie. Choć nasza świadomość w tej sprawie jest coraz większa, patrząc na problem zdrowotne naszego społeczeństwa chyba jednak nadal zbyt mała. Dlatego pamiętajmy, że jeśli chcemy dążyć do rozwoju osobistego w kontekście kształtowania naszego ciała, wyrabiajmy w sobie dobre nawyki, które zaprocentują w przyszłości.

Od jakiegoś czasu nasz styl życia jest niezwykle wymagający. Ciągle pędzimy, by zdążyć, wykonać założone cele. Ciągle spotykamy się ze stresem, który działa na nas destrukcyjnie i wpływa na nasze samopoczucie. Wszystko to sprawia, że coraz większą liczbę osób zaczynają dotykać nerwice. I właśnie dzisiaj chcielibyśmy poświęcić im nieco uwagi, jak również tematowi terapii nerwic. Zacznijmy może od początku.

Nerwice, czym w ogóle są?

Nerwica jest całym zespołem zaburzeń, w których główną rolę odgrywają przede wszystkim czynniki psychologiczne. Nazywana jest też zaburzeniami lękowymi lub zaburzeniami nerwicowymi. Ze względu na swoją złożoność posiada różne symptomy i różne formy. Osoby, których ten problem dotyczy, często zdają sobie z nich sprawę, jednak odczuwają przed nimi lęk. Zaburzenia te dotyczą nie tylko psychicznych, ale również emocjonalnych i fizycznych zespołów objawów, które nie mają podłoża w zmianach biologicznych czy fizycznym stanie organizmu. Ze względu na częstość występowania nerwica traktowana jest jako choroba cywilizacyjna.

Przyczyny nerwic

Osoby, które cierpią na nerwicę, zapewne nie raz zastanawiały się, dlaczego ten problem dotknął akurat ich. Przede wszystkim wpływ na tego typu schorzenia mają nierozwiązane konflikty wewnętrzne, które manifestują się na zewnątrz na różny sposób. Gdy dołożymy do tego jeszcze czynniki biologiczne takie jak: stan fizyczny, stan układu nerwowego, wrodzone cechy oraz czynniki sytuacyjne może okazać się, że nasz organizm wraz z psychiką nie będzie w stanie poradzić sobie z natłokiem bodźców.

Objawy

Wśród symptomów, które najczęściej występują w przypadku nerwic, są bóle i zawroty głowy. Ponadto bóle żołądka i wymioty, bóle kręgosłupa. A także uczucie kołatania serca czy jego ból. Ponadto możemy odczuwać też problemy z oddychaniem, sztywność mięśni czy zaburzone funkcjonowanie zmysłów, a nawet nadciśnienie. Co ciekawe mężczyźni, którzy cierpią na zaburzenia lękowe, mogą zmagać się z problemem impotencji. Trzeba mieć również świadomość, że zaburzenia nerwicowe wpływają w znacznym stopniu na nasz komfort życia codziennego, oddziałując na nasze zdrowie psychiczne. Choć nie zawsze objawy nerwicy są widoczne, to do jej charakterystycznych symptomów zaliczamy:

• lęk
• zaburzenia pamięci
• stałe uczucie niepokoju
• czarne myśli i związane z tym przewidywanie najgorszych możliwych scenariuszy
• zmiany nastrojów
• problem ze snem, bezsenność
• odwrażliwienie

Gdy zaczniemy dostrzegać u siebie niepokojące objawy, warto zastanowić czy ich przyczyną nie są dolegliwości, które warto skonsultować z lekarzem.

Formy, jakie przyjmuje nerwica

Nowoczesne systemy diagnostyczne starają się unikać określania wprost zaburzeń lękowych jako nerwic. Z tego też powodu powstały jednostki chorobowe, który określane są poszczególne zaburzenia nerwicowe. Poniżej przedstawimy Ci ich rodzaje.

Zaburzenia lękowe w postaci fobii – wywołane są przez określone sytuacje, na które spoglądając rozsądnie, dojdziemy do wniosku, że nie są niebezpieczne. Objawia się to unikaniem przez osobę z zaburzeniem lękowym stresujących dla niej sytuacji. Lęk może przybierać różne nasilenie, poczynając od bardzo lekkiego do niezwykle silnego przerażenia. Przykładem jest agorafobia.

Zaburzenia lękowe z napadami lęku panicznego – związane są z nawracającymi, nieprzewidywalnymi napadami lęku, które nie są odniesieniem do konkretnej sytuacji.

Lęk uogólniony – to zaburzenie lękowe, które dotyczy osoby doświadczającej lęku. Jest on uogólniony i cechuje się uporczywością. Co ważne nie jest związany z sytuacjami zewnętrznymi. Osoba, której dotyczy non stop zamartwia się swoimi problemami natury różnych sfer życia.

Nerwica natręctw nazywa również zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi – określana jest jako występowanie natrętnych myśli (obsesji) i przymusowych czynności (kompulsji). Stąd też jej nazwa.

Zaburzenia stresowe pourazowe (PTSD) – nazywane również zespołem stresu pourazowego są zaburzeniami psychicznymi, które stanowią formę reakcji na traumę. Sytuacja ta przekracza zdolności danej osoby do radzenia sobie z daną sytuacją i adaptacją.

Zaburzenia somatyczne – to występujące dolegliwości bólowe oraz inne dolegliwości fizyczne, które utrudniają codzienne funkcjonowanie, a nie mają pokrycia w wynikach badań. Pacjent wówczas jest przeciwny ukierunkowaniu, że problem może mieć podłoże psychologiczne.

Neurastenia – jest zaburzeniem nerwicowym, objawiającym się ciągłym zmęczeniem, pojawiającym się nie tylko po minimalnym wysiłku, ale również w trakcie odpoczynku. Co stanowi przeszkodę w odprężeniu się. Gdy te dolegliwości są obecne przez minimum trzy miesiące możemy wówczas mówić o neurastenii.

Zespół depersonalizacji – derealizacji – jest to dolegliwość, która odznacza się występowaniem nawracającej. A jednocześnie uciążliwej obcości wobec siebie, zarówno jeśli chodzi o własne ciało, jak i otaczający świat. Tego typu stany mogą również występować u osób zdrowych, które są przemęczone.

Jak leczyć nerwicę

Podstawowym pytaniem, jakie zadaje sobie osoba, której dotyczy nerwica to jak sobie z nią poradzić. Można to zrobić z udziałem farmakologii lub bez. Wtedy można skorzystać z dobrodziejstw odpowiednio zbilansowanej diety, która będzie miała zbawienny wpływ na nasz organizm. Jednak warto wtedy skorzystać z pomocy profesjonalisty. Psychoterapia będzie najlepszym rozwiązaniem na początek. To właśnie on pokaże Ci jak na nowo nauczyć się uporać z problem, a także pomoże Ci przepracować własne emocje i zrozumieć siebie.

W dzisiejszych czasach słyszymy doniesienia nie tylko o osobach dorosłych walczących z uzależnieniem. Temat ten coraz częściej dotyka również dzieci, które korzystają z nienormowanego czasu przy komputerze lub telefonie. Wpadają tym samym w pułapkę nowości technologicznych i Internetu. Wówczas warto zwrócić się z problemem do profesjonalistów. Pomogą oni najlepiej, jak potrafią, uporać się z problemami. Gdy mowa jest o uzależnieniu od alkoholu, narkotyków czy leków jedynym skutecznym rozwiązaniem staje się kompleksowe leczenie. Terapia uzależnień jest skierowana również do osób, które chorobliwie uwielbiają zakupy czy nadużywają hazardu. Tak naprawdę w dzisiejszych czasach można uzależnić się od wszystkiego. Jednak czy wiemy co to w ogóle jest ta terapia?

Przede wszystkim musimy sobie zdać sprawę, że jest to niezwykle ważna forma leczenia, która w dzisiejszych czasach jest w stanie odnosić wymierne skutki. Uzależnienie, które dotyka jednostkę, wpływa również negatywnie na jego otoczenie. Świetnym przykładem będzie osoba, która jest uzależniona od alkoholu. Doświadcza ona zaburzeń somatycznych. Alkohol spożywany w nadmiarze odbija się na jej psychice, a dodatkowo wpływa negatywnie na funkcjonowanie całej rodziny. Tak powszechnie słyszy się teraz o problemie DDA – dorosłych dzieci alkoholików.

Czy wiesz, na czym polega terapia uzależnień i jakie są jej podstawowe założenia?

Terapia uzależnień sama w sobie jest dobrodziejstwem dzisiejszej psychoterapii. Jednak czy zdajemy sobie sprawę z tego, na czym tak naprawdę polega? Wbrew pozorom nie jest to ani przyjemne, ani łatwe dla osoby uzależnionej. Jednak takie działanie ma jeden głowny cel. Uwolnić osobę uzależnioną od jej problemu. Czyli czynnika, który spowodował to, że popadła w uzależnienie. Co oznacza, że terapia ma wyzwolić pacjenta od stosowania szkodliwych substancji lub praktykowania szkodliwych zachowań. Jednak to nie jest jej jedyne zadanie. Terapia uzależnień dąży również do tego, by zredukować szkodliwe skutki nałogu pacjenta. A także sprawić by mógł wrócić do normalnego funkcjonowania sprzed uzależnienia. Tak naprawdę jest to proces złożony, który opiera się na różnorakich oddziaływaniach psychoterapeutycznych, do których zaliczamy między innymi:

• reprogramming
• psychoterapię indywidualną
• psychoterapię grupową
• psychoedukację
• trening umiejętności czy terapię skoncentrowaną na rozwiązaniach

Zdarza się również w niektórych przypadkach, że zostaje wdrożone leczenie farmakologiczne. Jednak warto mieć świadomość, że jest to półśrodek, który ma rolę pomocniczą. A nawet sam detoks, który stosowany jest w pierwszej fazie terapii, zaliczany jest również do oddziaływań medycznych. Ponadto zdarza się, że bardzo dobre rezultaty odnosi hipnoza. Choć kojarzy się ona raczej z filmami, w rzeczywistym życiu jest ona chętnie praktykowana, by dotrzeć do głębszych części świadomości pacjenta. To dzięki hipnozie możliwe jest efektywne umacnianie w nim motywacji do rozstania się z uzależnieniem pozwalając mu tym samym na wygranie tej nierównej walki.

Terapia uzależnień – czy tylko w placówce zamkniętej? A może istnieją inne możliwości?

Podążając za stereotypami, terapia uzależnień często kojarzy nam się z przede wszystkim z pobytem zamkniętym w placówce przez dłuższy okres. Pacjent jest wówczas odcięty od codziennych bodźców, a także od rodziny. Oczywiście takie rozwiązania funkcjonują po dziś dzień. Jednak stosowane są do przypadków, które takiej terapii wymagają. Są również rozwiązania, które nie wymagają zastosowania tak drastycznych środków. Mowa tutaj o terapii dziennej, która wymaga od pacjenta stawiania się codziennie o określonej godzinie, na kilka godzin w konkretnej placówce. Ponadto istnieje możliwość skierowania pacjenta na wizyty w poradniach leczenia uzależnień – mamy wówczas do czynienia z terapią w trybie ambulatoryjnym.

Czy wszystkie uzależnienia można leczyć podczas terapii uzależnień?

Założenie jest jedno. Terapia uzależnień ma pomóc każdemu pacjentowi wykazującemu uzależnienie, które wpływa negatywnie na jego życie rodzinne i/lub zawodowe. Więc jak możesz się domyślić, leczyć można wszystko. Jednak najczęściej na terapie zgłaszają się osoby z problemami alkoholowymi i uzależnionymi od narkotyków. Co nie oznacza, że pacjent, który jest uzależniony od leków, zakupów, seksu, pracy czy od Internetu i wielu innych nie może skorzystać z dobrodziejstw takiego rozwiązania.

Chciałbyś skorzystać z terapii, ale nie wiesz jak zacząć?

W tym przypadku jest nieco prościej. Jeśli już przyznamy się przed samym sobą, że mamy problem z uzależnieniem, wystarczy, że udamy się do placówki leczenia uzależnień w celu uzgodnienia terminu wizyty. Wtedy skierowanie na leczenie nie jest wymagane. Jednak jeśli nasz stan wymaga leczenia w palcówce stacjonarnej, wtedy skierowanie od lekarza rodzinnego lub psychiatry jest wymagane. Terapia uzależnień zgodnie z wytycznymi NFZ znajduje się na liście usług refundowanych. Co ważne nie tylko osoby posiadające ubezpieczenie zdrowotne, ale również osoby, które takowego ubezpieczenia nie posiadają, mogą z niej skorzystać. Jednak czasami terminy są na tyle odległe, że osoby wymagające pomocy decydują się na wersję płatną. Wszystko po to, by móc jak najszybciej otrzymać niezbędną pomoc. Choć czas trwania całej terapii może wydawać się z początku mało zachęcający, korzyści, jakie osiągamy po jej skończeniu, są zdecydowanie niewspółmierne.